خرید فالوور اینستاگرام خرید لایک اینستاگرام قالب صحیفه
خانه / حیات علمی / اصطلاحات فلسفی / وحدت وجود چیست ؟

وحدت وجود چیست ؟

وحدت وجود چند معنا دارد که یک معنایش این است که حقیقت وجود واحد است. حقیقت وجود یک امر واحد در تمام موجودات است از حضرت حق گرفته تا هیولای اولی، همه وجود دارند منتها این وجود مقول به تشکیک است. یعنی یکی فوق ما لا یتناهی است بما لا یتناهی عده و شده و مده، عده یعنی عدد فعلیاتش، شده یعنی شدت وجودش، مده هم از نظر زمان فوق ما لا یتناهی است بما لا یتناهی. این تفکر از نظر عقلی و شرعی مشکلی ندارد.
یک وحدت وجود دیگر هست که ممکن است بعضی از عرفاء بگویند وحدت شخصی است، یعنی وجود حضرت حق عین وجود موجودات است، وجود موجودات هم عین وجود حق است. مثل آن شعری که منسوب به آن شاعر معروف : «روا باشد أنا الحق از درختی * چرا نبود روا از نیکبختی؟».
آخر می‌گوید به اینکه وقتی که حلاج را می‌خواستند دار بزنند، آن درخت أنا الحق گفت. آن وقت این شاعر می‌گوید «روا باشد أنا الحق از درختی * چرا نبود روا از نیکبختی». این که عارف که می‌گوید: أنا الحق، یعنی چه؟ یعنی حقیقت وجود من با وجود خدا یکی است، مقصود این است؟ یا نه، مقصود این است که من شعاع وجود او هستم و تجلی وجود او هستم ؟ اگر این باشد اشکالی ندارد،‌ بحثی نیست.
ـ وحدت شخصی با مقام فناء فرقش چیست؟
فناء و فنای در عبودیت است نه فنای در ذات؛ فنای در ذات معنا ندارد. فنای درعبودیت یعنی خودش در مقابل او اراده‌ای ندارد، برای خودش کسب اراده‌ای نکرده و اراده‌ای را مستقلاً در برابر اراده مولا نمی‌بیند. این فنای در اراده است. فنای در ذات هم اگر بخواهند همین را معنا کنند عیبی ندارد، اما اگرفنای در ذات به معنای اتحاد ذات باشد، و اگر فنای در ذات معنایش این باشد که ذات ممکن متحد شده است با حضرت حق، این سخن باطلی است. کسی حق ندارد بگوید لیس فی جبتی الی الله. یا بگوید:
رق الزجاج و رقّت الخمر                و تشابها و تشاکل العمرو
فکانما قدح و لا خمر                     و کانما خمر و لا قدح
وحق ندارد که بخواند:
از صفای   می و لطافت جام                در هم آمیخت زنگ جام و مدام
همه جام است نیست گویی می             یا مدام است نیست گویی جام

اما فنای در صفات یعنی وجود من در صفات حق فانی شده است، یعنی من مظهر علم حق هستم، مظهر اراده حق هستم، مظهر اراده حق هستم. اگر این باشد معنای فنای در صفات، مانعی ندارد که مثلاً فرض کنید پیغمبر مظهر علم حق باشد یا مظهر صفات حق باشد منتها به همان اندازه که ممکن الوجود توانااست.