خرید فالوور اینستاگرام خرید لایک اینستاگرام قالب صحیفه
خانه / حیات علمی / تالیفات

تالیفات

۱- شرح منظومه  
۲- الاسفار عن الاسفار  
۳- نقد و طرح اندیشه‌ها 
۴-  زلال حکمت (تفسیر) 
۵- زلال حکمت۲ (اخلاق) 
۶- نگاه ناب 
۷-  حاشیه بر معالم
۸- حاشیه بر کفایه
۹- حاشیه بر رسائل
۱۰- حاشیه بر مکاسب
۱۱- حاشیه بر اسفار
۱۲- حاشیه بر اشارات
۱۳- حاشیه بر قوانین

درس هایی از شرح منظومه

موسسه انتشارات حکمت ( تهران ، خ انقلاب ، ابتدای خ ابوریحان ، شماره ۳ ، تلفن : ۰۲۱۶۶۴۶۱۲۹۲ )
چاپ اول زمستان ۱۳۸۳
ISBN : 964-8713-07-3

حکیم الهی ، حاج ملا هادی سبزواری ( قدس سره ) (۱۲۱۲-۱۲۹۰  ه.ق) را به تحقیق باید اعظم حکماء متاخر دانست . در میان تصنیفات این حکیم ، ابیات ایشان در حکمت الهی و مباحث مرتبط با آن ( ۱۰۴۹ بیت ) تحت عنوان المنظومه فی الحکمه شناخته میشود . همچنین شرح جامع او بر همین ابیات ، به شرح منظومه ، در نزد اهل حکمت شناخته شده است .

بدون تردید ، احاطه مرحوم ملا هادی سبزواری بر مکاتب فلسفی متقدم ، از جمله مشاء ، اشراق و حکمت متعالیه و همچنین تسلط ایشان بر مباحث کلامی و عرفانی ، شرح منظومه او را تبدیل به دائره المعارفی جامع و دقیق از حکمت الهی کرده است . به گونه ای که در طی ابیات منظومه و شرح آن ، به دور از تطویل کتب حکمی مفصل ، کلیه مباحث مورد توجه در حکمت الهی و بعضا ، کلام اسلامی ، بیان شده است.

در طی سالیان متمادی حضرت آیت الله سید رضی شیرازی در دوره های مکرر ، شرح منظومه را تدریس کرده اند.

نوشتار حاضر ، مجموعه تقریرات دروس ایشان میباشد. در این کتاب ، به منظور شرح متن ابتدا توضیحات لازم و ضروری پیرامون فهم هر قطعه بیان شده است ، سپس با ذکر ترجمه دقیق قطعه ی مزبور ، به تطبیق توضیحات اولیه بر عبارات متن پرداخته شده است.

آنچه این کتاب را از دیگر شرو ح متمایز میسازد به شرح ذیل است :

اول : این کتاب ،در بر گیرنده شرح تمامی مقاصد هفت گانه شرح منظومه میباشد .

دوم : در تمامی قسمت های این کتاب ، شرح متن ، بدون تطویل در بعضی و تقصیر در برخی دیگر ، به صورتی رسا  و روشن و مکفی بیان شده است.

سوم : در تمامی کتاب ، معظم له متعهد به شرح عبارات متن بوده  اند و از گریزهای حاشیه ای که موجب اطاله بحث میگردد اجتناب ورزیده اند.

لازم است از کوشش های فراوان سرکار خانم دکتر فاطمه فنا و دیگر عزیرانی که  در این مسیر مساعدت داشته اند کمال تشکر را ابلاغ  نمود.

مراحلی که پس از برگزاری درسهای منظومه ایشان برای چاپ و انتشار این اثر طی شده به شرح زیر است :

۱-      پیاده کردن درسها از نوارهای کاست به متن که مجموعا ۳۰۶ جلسه درسی  بوده است.

توجه : نوار های دروس که تبدیل شده اند  برای استفاده دوست داران در سایت موجود میباشد و همچنین توسط موسسه گنجینه معرفت به بازار عرضه شده است.

۲-      طراحی ساختار جدید به منظور انتقال دروس از قالب گفتار به نوشتار که ضمن حفظ امانت و صحت ، دروس مزبور به زبان ساده و روان تقریر گردد .

۳-      بازبینی متن تنظیم شده توسط حضرت استاد.

کتاب حاضر در دو مجلد و بیش از ۲۰۰۰ صفحه توسط انتشارات حکمت  در سال ۱۳۸۳ برای اولین بار به زیور طبع آراسته شده  و در سال ۱۳۸۸تجدید چاپ شده است.

 

درس هایی از شرح منظومه

موسسه انتشارات حکمت ( تهران ، خ انقلاب ، ابتدای خ ابوریحان ، شماره ۳ ، تلفن : ۰۲۱۶۶۴۶۱۲۹۲ )
چاپ اول زمستان ۱۳۸۳
ISBN : 964-8713-07-3

حکیم الهی ، حاج ملا هادی سبزواری ( قدس سره ) (۱۲۱۲-۱۲۹۰  ه.ق) را به تحقیق باید اعظم حکماء متاخر دانست . در میان تصنیفات این حکیم ، ابیات ایشان در حکمت الهی و مباحث مرتبط با آن ( ۱۰۴۹ بیت ) تحت عنوان المنظومه فی الحکمه شناخته میشود . همچنین شرح جامع او بر همین ابیات ، به شرح منظومه ، در نزد اهل حکمت شناخته شده است .

بدون تردید ، احاطه مرحوم ملا هادی سبزواری بر مکاتب فلسفی متقدم ، از جمله مشاء ، اشراق و حکمت متعالیه و همچنین تسلط ایشان بر مباحث کلامی و عرفانی ، شرح منظومه او را تبدیل به دائره المعارفی جامع و دقیق از حکمت الهی کرده است . به گونه ای که در طی ابیات منظومه و شرح آن ، به دور از تطویل کتب حکمی مفصل ، کلیه مباحث مورد توجه در حکمت الهی و بعضا ، کلام اسلامی ، بیان شده است.

در طی سالیان متمادی حضرت آیت الله سید رضی شیرازی در دوره های مکرر ، شرح منظومه را تدریس کرده اند.

نوشتار حاضر ، مجموعه تقریرات دروس ایشان میباشد. در این کتاب ، به منظور شرح متن ابتدا توضیحات لازم و ضروری پیرامون فهم هر قطعه بیان شده است ، سپس با ذکر ترجمه دقیق قطعه ی مزبور ، به تطبیق توضیحات اولیه بر عبارات متن پرداخته شده است.

آنچه این کتاب را از دیگر شرو ح متمایز میسازد به شرح ذیل است :

اول : این کتاب ،در بر گیرنده شرح تمامی مقاصد هفت گانه شرح منظومه میباشد .

دوم : در تمامی قسمت های این کتاب ، شرح متن ، بدون تطویل در بعضی و تقصیر در برخی دیگر ، به صورتی رسا  و روشن و مکفی بیان شده است.

سوم : در تمامی کتاب ، معظم له متعهد به شرح عبارات متن بوده  اند و از گریزهای حاشیه ای که موجب اطاله بحث میگردد اجتناب ورزیده اند.

لازم است از کوشش های فراوان سرکار خانم دکتر فاطمه فنا و دیگر عزیرانی که  در این مسیر مساعدت داشته اند کمال تشکر را ابلاغ  نمود.

مراحلی که پس از برگزاری درسهای منظومه ایشان برای چاپ و انتشار این اثر طی شده به شرح زیر است :

۱-     پیاده کردن درسها از نوارهای کاست به متن که مجموعا ۳۰۶ جلسه درسی  بوده است.

توجه : نوار های دروس که تبدیل شده اند  برای استفاده دوست داران در سایت موجود میباشد و همچنین توسط موسسه گنجینه معرفت به بازار عرضه شده است.

۲-     طراحی ساختار جدید به منظور انتقال دروس از قالب گفتار به نوشتار که ضمن حفظ امانت و صحت ، دروس مزبور به زبان ساده و روان تقریر گردد .

۳-      بازبینی متن تنظیم شده توسط حضرت استاد.

کتاب حاضر در دو مجلد و بیش از ۲۰۰۰ صفحه توسط انتشارات حکمت  در سال ۱۳۸۳ برای اولین بار به زیور طبع آراسته شده  و در سال ۱۳۸۸تجدید چاپ شده است.

معرفی کتاب زلال حکمت – سخنرانی های حضرت آیت الله شیرازی

مجموعه زلال حکمت ( سخنرانیهای حضرت آیت الله سیدرضی شیرازی )
تنظیم و تدوین  : سید محمد حسین آیت الله زاده شیرازی

انتشارات اطلاعات ( خ میرداماد خ نفت جنوبی روزنامه اطلاعات  ، تلفن دفتر فروش ۰۲۱۲۹۹۳۲۴۲ )
ISBN: 978-964-423-715-7

حضرت ایت الله سیدرضی شیرازی در طی  بیش از چهل سال گذشته  اهتمام به برگزاری  جلسات منظمی درشب های جمعه و شب های شنبه در مسجد شفا و جمع مردم یوسف آباد داشته اند. از همان ابتدا علاقمندان تمایل داشتند که از افاضات معظم له بهره ی بیشتری ببرند. به همین جهت بود که ۷۲۰ جلسه از سخنرانیهای ایشان در مدت یک دهه طی سالهای  ۱۳۷۰ تا ۱۳۸۰ شمسی بعد از ضبط پیاده شد و سپس تحت سه عنوان تفسیر ، اخلاق و عقاید دسته بندی گردید .بعد از آن لازم بود که تکرارهایی که در مباحث وجود داشت  حذف شود . در آخرین مرحله سخنرانیها آنگونه تدوین وتنظیم شدکه معیارهای آثار مکتوب حفظ شود. البته در طی این مراحل همواره اهتمام برآن بوده است که شکل و ماهیت گفتاری اثر تغییر نیابد .

پس از طی مراحل فوق جلدهای  اول و دوم تحت عنوان تفسیر و اخلاق به انتشار رسیده است . سومین و اخرین مجلد از این مجموعه در دست تدوین میباشد و ان شاء الله در اینده نزدیک در اختیار علاقمندان قرار خواهد گرفت .

جلد اول : تفسیر

آنچه از معنای لغوی تفسیر به دست می آید ، روشن کردن و واضح نمودن میباشد به گونه ای که از یک مطلب غیر واضح پرده برداری شود . در میان تعاریف گوناگون قدر جامع آن است که تفسیر علمی میباشد که به وسیله آن مقصود از آیات قرآن که کلام حداوند ااست کشف میشود و این علم نه تنها برای شناخت احکام بلکه برای پی بردن به تمام مکنونات و مضمونات کتاب الهی به کار گرفته میشود.

با توجه به این تعریف مشخص میشود  مفسر کسی است که در مباحث فلسفی قرآن یک فیلسوف و در مسائل اخلاقی آن یک دانشمند متخلق به اخلاق قرآنی ، در مسائل فقهی آن یک فقیه باشد. جامعیت مفسر قرآن باید بویی از جامعیت قرآن برده باشد تا بتواند قرآن را همان گونه که شمولیت دارد تفسیر کند. و در غیر این صورت تفسیر او صرفا یک بعد از این کلام الهی را تبیین خواهد کرد .

آیات قرآن از دیدگاه های متعدد میتواند معانی گوناگون داشته باشد که این آیات با گذر زمان و رفع جهالت های بشری هر چه بیشتر رخ مینماید . حاصل تلاش هایی که برای تفسیر این کتاب عظیم صورت  گرفته منجر به شکل گیری مکاتب تفسیری مختلف با گرایش های متفاوت گشته است. از ان جمله گرایش های عرفانی ، کلامی ،ادبی ،علمی ،اجتماعی ،روایی ، فلسفی و اجتهادی میباشد. این تقسیم بندی بر اساس وجه غالب و روح حاکم بر تفاسیر میباشد.  این گرایش ها مانعه الجمع نمیباشند کما اینکه تفسیری مانند المیزان دارای گرایش های علمی کلامی و فلسفی میباشد. در بین تمامی این گرایش ها به نظر میرسد گرایش اجتهادی کامل ترین آنها میباشد. اجتهاد از واژه ی جهد به معنای تلاش و کوشش می آید. در این شیوه مفسر تمام تلاش خود را برای رسیدن به مقصد که همان تفسیر میباشد به کار میبرد. در این گرایش استنباط و فهم  آیات  قرآن با استفاده از منابعی مانند دیگر آیات قرآن ، روایات ، قرائن عقلی ، احادیث ، لغت و ادبیات و… صورت میگیرد.

حضرت آیت الله شیرازی  به خاطر درک اساتید منحصر به فرد ، جامعیت کم نظیری در علوم معقول و منقول پیدا کرده اند . این شمولیت علمی توانسته از ایشان مفسری با گرایش اجتهادی بسازد. خواننده محترم ضمن مطالعه این مجلد درمی یابد عقل در پرتو نقل چه جایگاه رفیعی در مباحث ایشان دارد.به علاوه که ایشان هیچ گاه از بررسی و تطبیق علمی مسائل روز با کلام الهی غافل نبوده اند. در نهایت دغدغه معظم له نسبت به مسائل اخلاقی و اجتماعی و معضلاتی که در اثر کم توجهی به مفاهیم کلام وحی گریبانگیر جامعه اسلامی شده ، قابل توجه میباشد. تطبیق ارزشمند قواعد فلسفی با آیات قرآن از دیگر جلوه های ارزنده این اثر است .

به طور خلاصه این تفسیر شامل عناصر مشترک در تمامی تفاسیر عصر میباشد از جمله : کوشش برای خرافه زدایی ، تلاش برای عقلانی ساختن بنیادهای نظری دین ، التفات به مسائل اخلاقی و اجتماعی و علمی و مبتلا به جامعه و تلا ش برای آسان سازی فهم قرآن میباشد .

با ملاحظه همه این ویژگیها شما میتوانید از این کتاب به عنوان چشمه ای  زلال و پاکیزه ، کثیری از هست ها و نیست ها ( حکمت نظری ) و باید ها و نبایدها (حکمت عملی ) را از قرآن و روایات به دست آورید.

جلد دوم : اخلاق

قال رسول اللّه‏ صلی‏الله‏علیه‏و‏آله: «إِنَّمَا بُعِثتُ لِأُتَمِّمَ مَکارِمَ الْأَخلاَقِ»[۱]

از زمان ارسطو، حکما و فلاسفه مدرکات عقل را به دو بخش نظری و عملی تقسیم کرده‏اند. این دانشمندان، عقل نظری را آن دسته از مدرکات عقل دانسته‏اند که پیرامون هست‏ها و نیست‏هاست و یا به عبارت دیگر آن چه باید باشد و آن چه نباید باشد. به عنوان مثال، عقل انسان درک می‏کند که خدا هست، عقل هست،
اجتماع نقیضین محال است و یا اجتماع ضدّین ممتنع است. این دسته از مدرکات عقل مربوط به نظر است و با عمل ارتباطی ندارد. آخوند ملاّصدرا معتقد است که این مدرکات مربوط به صدق و کذب است.

دسته دیگر از مدرکات عقل که به عقل عملی مشهور است، پیرامون وظایف و تکالیف و ارزش‏هاست. عقل آدمی درک می‏کند چه چیز شرّ و چه چیز زیبا و خیر است. تعبیر ملاّصدرا از این مدرکات آن است که این دسته از مدرکات عقل، مربوط به جمیل و قبیح است مثل این که عقل درک می‏کند توکل و رضا و تسلیم و
صدق، خوب و دروغ و سرقت و غیبت، قبیح است.

با این توضیح، معلوم می‏شود در اکثر روایات، مثل «اَلْعَقْلُ مَا عُبِدَ بِهِ الرَّحْمَنُ وَاکْتُسِبَ بِهِ الْجِنَانُ»[۲] که سخن از عقل به میان آمده، نظر به عقل عملی بوده است. و هم چنین در کتاب شریف «اصول الکافی» که بابی به نام «باب العقل والجهل» وجود دارد، جهل در مقابل علم و به معنای نادانی نیست، بلکه به معنای قبیح و شرّ و هم چنین عقل به معنای جمیل و خیر می‏باشد.

از دیدگاه این اندیشمندان، عقل عملی به چند شاخه تقسیم می‏شود که عبارتند از: علم تدبیر منزل، علم سیاست مُدُن و علم اخلاق. به این ترتیب معلوم می‏شود که مدرکات نظری عقل، علوم صرف بوده و مطلوبیت ذاتی دارند اما مدرکات عملی عقل، مربوط به عمل بوده و مطلوبیت نفسی ندارند بلکه علمی
برای عمل کردن هستند.

با این اوصاف، علم اخلاق که از شاخه‏های عقل عملی است، مجموعه‏ای از گزاره‏ها و قضایایی است که باید در زندگی انسان مورد عمل قرار گیرد. این قضایا و گزاره‏ها در فرایند تربیتی انسان توسط مربیان و استادان به او منتقل شده و به مرور مورد عمل وی قرار می‏گیرد و به تدریج با تمرین و ممارست در او نهادینه
شده و زوال‏ناپذیر می‏شود. پایداری و عدم زوال این تعالیم در انسان، مجموعه‏ای از ملکات و صفات و خصایص روحی و نفسی را پدید می‏آورد که به آنها اخلاق گفته می‏شود.

با این بیان معلوم می‏شود اخلاق معنای وسیعی دارد که شامل جمیع ملکات پسندیده و خصایص ناپسند می‏شود، اما در نظر عرف، اخلاق به صفات پسندیده نفسانی اطلاق می‏گردد.

دین مقدس اسلام که از سوی خداوند حکیم توسط پیامبر مکرم اسلام صلی‏الله‏علیه‏و‏آله برای ارشاد بشریت ارسال شده، دینی است که کاملاً با فطرت آدمی تطابق دارد و همه ابعاد وجود او را پوشش می‏دهد. از آنجایی که انسان از سه بخش عقل، جسم، امیال و غرایز تشکیل شده، هر بخش از این دین نیز به گونه‏ای متکفّل هدایت یک بُعد او می‏باشد. لذا بخش عقاید در اسلام راهنمای عقل، بخش احکام هدایت‏گر جسم و بخش اخلاق کنترل کننده امیال و غرایز انسان هستند تا نهایتاً هر یک از ابعاد وجودی انسان از یک راهنمای وحیانی برخوردار باشد.

به نظر می‏آید ضمن ارزشی که بخش عقاید و احکام در اسلام دارند، بخش اخلاق از اهمیت بارزتری برخوردار باشد، چرا که اخلاق نتیجه عملی دو بخش دیگر تلقّی می‏شود.

به دلیل اهمیت اخلاق است که خداوند متعال در برخی آیات قرآن کریم، تزکیه را مقدم بر تعلیم ذکر فرموده و یا در روایتی، پیامبر اکرم صلی‏الله‏علیه‏و‏آله هدف از بعثت خویش را تتمیم مکارم و فضایل اخلاقی بیان می‏کنند که با اندکی تأمّل علت این اهمیت دانسته می‏شود. چون از یک سو بنیان عمل، عقیده است، پس اگر تأکید بر تصحیح اصول عقاید شده بدان سبب است که نتیجه آن به صورت عمل صالح ظاهر شود. و از سویی دیگر اگر تأکید بر انجام فرایض شده، بدان علت می‏باشد که علاوه بر درک ثواب و دوری از عقاب، اخلاق ما الهی شود، چون هیچ یک از احکام اسلامی مثل نماز و روزه و حج و … جعل نشده، مگر آن که تصفیه و تزکیه روح و تصحیح روابط اجتماعی در آن مورد نظر بوده است.

در مسیر فهم صحیح گزاره‏های اخلاقی و مهم‏تر از آن، عمل کردن به آنها، یکی از مهم‏ترین ارکان، داشتن الگو و اسوه‏ای است که علاوه بر درک صحیح آن اصول، به بهترین وجه نیز تربیت اخلاقی و دینی شده باشد. این الگو علاوه بر این شرایط، لازم است که عامل به مدرَکات خود نیز باشد. اهمیت الگوی مناسب در کلام امام زین العابدین علیه‏السلام به خوبی نمایان است که فرمودند: «هَلَکَ مَنْ لَیْسَ لَهُ حَکِیمٌ یُرْشِدُهُ»[۳] هر آن کس که دانایی نداشته باشد تا ارشادش کند، هلاک می‏گردد.

کتاب حاضر مجلد دیگری از افاضات استاد اخلاق، حکیم فرزانه و مجتهد و فقیه وارسته‏ای است که ضمن پذیرش تربیت دینی در خانواده‏ای اصیل، اخلاق پسندیده را نه تنها در عرصه نظر بلکه فراتر از آن در میدان عمل با همه اجزای وجود لمس کرده و به ظهور رسانده است. حضرت آیت اللّه‏ سید رضی شیرازی در عین توانمندی علمی، همه مناصب و سمت‏هایی که می‏توانست ایشان را به امور علمی یا اجرایی صرف محدود نماید، به کناری نهاد و با پیروی از سیره نبوی و علوی و سلف صالح خویش، با مردم بودن برای تربیت دینی آنان را سرلوحه رفتار خویش قرار داد.

این کتاب رایحه‏ای از نیم قرن تلاش علمی و عملی معظّم له است که برای پویندگان وادی اخلاق می‏تواند الگوهای مناسب و ارزنده‏ای از آیات شریف قرآن و روایات و مبانی عقل نظری و عملی و حکایات و قصص، ارائه نماید.
باشد که جویندگان حکمت عملی از این چشمه زلال بهره‏مند گردیده و سیراب شوند.

در پایان، ضمن آن که شما خواننده محترم را جهت آشنایی با سیر تدوین و تنظیم کتاب به مقدمه جلد اول ارجاع می‏دهیم، متذکر می‏شویم که سخنرانی‏های این جلد اگر چه که با موضوع اخلاق ارائه شده، اما به سبب برخی محدودیت‏ها ممکن است مواردی نیز یافت شود که از شمول این موضوع خارج باشد.

خداوند را به سبب توفیق نشر این اثر ماندگار که می‏تواند در ارتقای فرهنگ دینی مؤثر باشد، سپاس می‏گوییم و از خوانندگان محترم التماس دعا داریم.

[۱]. مستدرک الوسائل، جلد ۱۱، صفحه ۱۸۷٫
[۲]. اصول الکافی، جلد ۱، صفحه ۱۱٫
[۳]. بحار الانوار، جلد ۷۵، صفحه ۱۵۹٫

درباره ی admin

مطلب پیشنهادی

درس های شرح منظومه ۲

درس های شرح منظومه (جلسات ۱۰۱ الی ۲۰۰) ردیف موضوع دانلود ۱۰۱ غرر فی تعیین …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *